Rzecz w tym – podcast naukowy

Projekt finansowany ze środków budżetu państwa, przyznanych przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego w ramach Programu Społeczna Odpowiedzialność Nauki III

Tytuł projektu: „Rzecz w tym – podcast naukowy”

Numer umowy: SPN/SP/0027/2026/01

Okres realizacji: 01.08.2026 – 01.08.2027

Wartość projektu: 437 124,00 PLN

Wartość przyznanych środków: 349 624,00 PLN

Kierownik projektu: mgr Agnieszka Kasperska

Streszczenie: 

„Rzecz w tym – podcast naukowy” to ogólnopolski, międzyuczelniany program popularnonaukowy w formie 22 odcinków podcastów i videocastów. Każdy odcinek to 20-45 min. angażującej rozmowy, która w przystępny i atrakcyjny sposób prezentuje wiedzę naukową oraz wyniki badań. Projekt łączy rzetelność, fachowość i wiarygodność z atrakcyjną narracją, oferując odbiorcom doświadczenie, które edukuje i rozwija krytyczne myślenie. Jednym z kluczowych celów programu jest przeciwdziałanie dezinformacji i fake newsom poprzez prezentację faktów w kontekście codziennego życia, w formie zrozumiałej dla szerokiego grona odbiorców.

Każdy odcinek rozpoczyna się od przedstawienia powszechnych, często błędnych przekonań, które następnie weryfikowane są przez ekspertów (66 naukowców) z uczelni wchodzących w skład Politechnicznej Sieci Via Carpatia (Politechniki: Białostocka, Lubelska, Rzeszowska) i Związku Uczelni Lubelskich (UMCS, KUL, UP, UM). Tematy są prezentowane w sposób przystępny językowo i publikowane w różnych kanałach: videocasty na YouTube, podcasty na Spotify i Apple Podcasts, a także krótkie formy w mediach społecznościowych (Facebooku, TikToku, X i LinkedIn).

Regularność publikacji pozwala utrzymać zaangażowanie odbiorców – średnio dwa odcinki miesięcznie w formie podcastu/videocastu oraz od dwóch do czterech krótkich form w mediach społecznościowych. Projekt wyróżnia innowacyjne podejście do komunikacji naukowej. Początek każdego odcinka stanowi interaktywny eksperyment intelektualny, dialog między człowiekiem a awatarem stworzonym przez sztuczną inteligencję. Prowadzący prezentuje racjonalną, naukową perspektywę, podczas gdy awatar posługuje się uproszczonymi, błędnymi lub zmanipulowanymi argumentami charakterystycznymi dla dezinformacji. Zadaniem odbiorcy jest próba rozróżnienia, kto mówi prawdę, a kto powiela mity.

Interaktywność formatu umożliwia nie tylko przyswajanie wiedzy, ale też kształtowanie własnego zdania wobec kontrowersyjnych zagadnień. W efekcie „Rzecz w tym” staje się platformą refleksji i krytycznej dyskusji, pokazując, że nauka to nie tylko fakty, ale również przestrzeń do zadawania trudnych pytań, eksplorowania wątpliwości i rozwijania świadomej postawy wobec współczesnych wyzwań świata.

Projekt porusza najważniejsze i aktualne, a jednocześnie kontrowersyjne, wyzwania współczesnego świata, które budzą emocje i prowokują do dyskusji. W każdym z poruszanych obszarów nauki istnieją napięcia, sprzeczne opinie i trudne decyzje etyczne, które czynią tematy fascynującymi, ale jednocześnie wymagają świadomego podejścia. Od ryzyka związanego z rozwojem sztucznej inteligencji, po prywatność danych w cyberprzestrzeni, wpływ innowacji medycznych na leczenie, odpowiedzialność jednostki wobec środowiska naturalnego czy pytania o granice wpływu na decyzje i emocje ludzi.

Projekt służy popularyzacji nauki, w której nowoczesne technologie i interaktywna narracja wspierają rzetelność, przejrzystość i zaufanie do wiedzy naukowej, inspirując odbiorców do świadomego, odpowiedzialnego i bezpiecznego korzystania z osiągnięć współczesnej wiedzy.

Cele projektu:

Głównym celem projektu jest popularyzacja nauki w sposób przyjazny, zrozumiały i inspirujący dla odbiorców w każdym wieku – dzieci, młodzieży, dorosłych i seniorów – z naciskiem na ukazanie roli nauki i technologii w kształtowaniu jakości życia człowieka i rozwoju społeczeństwa.

Realizacja projektu przyczyni się do użycia nowego, innowacyjnego formatu popularyzacji nauki, który łączy rzetelność akademicką z atrakcyjnością przekazu medialnego. Seria podcastów stanie się narzędziem edukacji nieformalnej, wzmacniającym kompetencje krytycznego myślenia, analizowania informacji oraz rozpoznawania zjawisk manipulacji i dezinformacji w przestrzeni publicznej.

Dzięki unikatowej formule intelektualnego pojedynku człowieka z jego AI-awatarem, projekt będzie kształtował świadomość odbiorców w zakresie odpowiedzialnego korzystania z technologii sztucznej inteligencji, a także promował kulturę dialogu i refleksyjnego myślenia o nauce i mediach.

Rezultatem będzie nie tylko seria profesjonalnie przygotowanych odcinków podcastu, lecz także zwiększenie zasięgu i atrakcyjności popularyzacji nauki wśród młodszych grup odbiorców – zwłaszcza młodzieży i użytkowników mediów cyfrowych.

W perspektywie długofalowej projekt będzie wspierał realizację celów MEiN w zakresie popularyzacji nauki, rozwijania umiejętności cyfrowych oraz przeciwdziałania dezinformacji, przyczyniając się do wzrostu zaufania społecznego do nauki i instytucji badawczych.

Efekty planowane do osiągnięcia:

1. Przygotowanie i realizacja 22 podcastów i videocastów popularyzujących naukę i przeciwdzialających dezinformacji.
2. Podcasty udostępniane będą nieodpłatnie na platformach Spotify i Apple Podcast, videocasty na You Tube oraz na stronie internetowej Politechniki Lubelskiej i stronie projektu, a także w skróconej formie w mediach społecznościowych (Facebook, Instagram, X, TikTok, LinkedIn).
3. Linki do podcastów/videocastów udostępnione zostaną uczelniom, w których pracują naukowcy biorący udział w programie oraz Urzędowi Miasta Lublin, Lubelskiemu Urzędowi Marszałkowskiemu oraz Lubelskiemu Urzędowi Wojewódzkiemu w celu publikacji na ich platformach.
4. Po zakończeniu realizacji wszystkich odcinków zostaną one zapisane na 200 pendrive’ach, które następnie zostaną nieodpłatnie przekazane do Kuratorium Oświaty w Lublinie z prośbą o ich dystrybucję wśród szkół województwa lubelskiego. Celem tego działania jest zapewnienie nauczycielom łatwego dostępu do pełnego zestawu materiałów edukacyjnych w jednym miejscu, co umożliwi im wykorzystywanie podcastów i videocastów podczas zajęć lekcyjnych lub lekcji wychowawczych.
5. Popularyzacja aktualnych wyników badań naukowych oraz nowoczesnych rozwiązań technologicznych. W ciągu roku zaplanowano realizację 22 odcinków, które – po odpowiednich adaptacjach – będą dystrybuowane na różnych kanałach, co pozwoli wygenerować około 150 różnorodnych treści: podcasty, videocasty, krótkie filmy, infografiki i materiały graficzne.