Kapitalizacja rozwiązań w zakresie zarządzania wodą w miastach w celu zwiększenia odporności na zmiany klimatu oraz ograniczenia wpływu granic Europy Środkowej na wykorzystanie tych rozwiązań

Nazwa podmiotu finansującego projekt: Komisja Europejska (Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (EFRR) w ramach celu Europejska Współpraca Terytorialna w zakresie Polityki Spójności UE na lata 2021-2027

Tytuł projektu: Kapitalizacja rozwiązań w zakresie zarządzania wodą w miastach w celu zwiększenia odporności na zmiany klimatu oraz ograniczenia wpływu granic Europy Środkowej na wykorzystanie tych rozwiązań

Tytuł w j. angielskim: Capitalization on urban water management solutions to increase resilience for climate change and to reduce the effects of Central Europe borders on solution uptake

Akronim projektu: Capitan Maurice

Numer projektu: CE0401353

Okres realizacji: 01.09.2026 – 31.08.2028 r.

Środki finansowe ogółem na realizację projektu (PLN): 5 003 114,92 PLN (1 157 378,30 EUR)

Środki krajowe (PLN): 1 000 623,03 PLN (231 475,67 EUR)

Środki zagraniczne (PLN): 4 002 491,89 PLN (925 902,63 EUR)

Kierownik projektu: prof. dr hab. inż. Bogusław Szmygin

Słowa kluczowe: adaptacja do zmian klimatu; odporność miast; planowanie urbanistyczne; przestrzeń miejska; gospodarka wodna; retencja wód opadowych; błękitno-zielona infrastruktura; rozwiązania oparte na przyrodzie; rewitalizacja przestrzeni miejskich; dziedzictwo architektoniczne; historyczne przestrzenie miejskie; zrównoważony rozwój miast

Streszczenie: Projekt „Capitalization on urban water management solutions to increase resilience for climate change and to reduce the effects of Central Europe borders on solution uptake” (Capitan Maurice) koncentruje się na zwiększaniu odporności miast i regionów Europy Środkowej na skutki zmian klimatu, w szczególności susze, zmniejszanie zasobów wodnych, gwałtowne powodzie oraz nadmierne i intensywne opady deszczu. Jego głównym założeniem jest wykorzystanie, rozwój, dostosowanie i transfer istniejących rozwiązań dotyczących zrównoważonego gospodarowania wodą w miastach oraz ich zastosowanie w różnych warunkach przestrzennych i środowiskowych Europy Środkowej.

Projekt ma istotny wymiar w zakresie architektury i urbanistyki, ponieważ problematykę gospodarowania wodami opadowymi i adaptacji do zmian klimatu odnosi do sposobu kształtowania, planowania i funkcjonowania współczesnych przestrzeni miejskich. Szczególne znaczenie ma zwiększanie odporności struktur urbanistycznych poprzez odpowiednie planowanie przestrzenne, wykorzystanie błękitno-zielonej infrastruktury, rozwiązań opartych na przyrodzie oraz integrację systemów gospodarowania wodą z istniejącą i projektowaną strukturą miasta. Projekt zakłada zatem łączenie działań związanych z ochroną środowiska i gospodarką wodną z kształtowaniem przestrzeni miejskiej oraz jej wartościami architektonicznymi, urbanistycznymi i kulturowymi.

Jednym z ważnych obszarów projektu jest adaptacja historycznych obszarów miejskich do zmian klimatu, w tym ochrona i dostosowanie historycznych dziedzińców do nowych warunków klimatycznych. Historyczne przestrzenie miejskie są analizowane jako integralne elementy struktury urbanistycznej, wymagające rozwiązań uwzględniających jednocześnie ich wartość architektoniczną i urbanistyczną, potrzeby użytkowników oraz konieczność zwiększenia odporności na skutki zmian klimatu. W ramach projektu przewidziano opracowanie metodyki inwentaryzacji i oceny historycznych dziedzińców, ich klasyfikację, mapowanie oraz analizę możliwości zastosowania rozwiązań zwiększających ich odporność klimatyczną. Rezultatem tych działań będą wytyczne dotyczące kształtowania i adaptacji historycznych dziedzińców w miastach Europy Środkowej.

Projekt obejmuje również rozwój i testowanie rozwiązań wspierających planowanie urbanistyczne i przestrzenne w warunkach zmian klimatu. Opracowywane narzędzia, wytyczne i metody mają wspierać miasta i regiony w podejmowaniu decyzji dotyczących kształtowania przestrzeni, zarządzania wodami opadowymi oraz zwiększania odporności istniejących struktur miejskich. Szczególną uwagę poświęcono rozwiązaniom związanym z retencją i infiltracją wód opadowych, błękitno-zieloną infrastrukturą, zrównoważonym gospodarowaniem wodą oraz rozwiązaniami opartymi na przyrodzie. Działania te służą tworzeniu bardziej odpornych, zrównoważonych i dostosowanych do zmian klimatu przestrzeni miejskich.

W projekcie przewidziano również realizację pilotażowych działań w różnych miastach Europy Środkowej, pozwalających na praktyczne przetestowanie opracowanych metod i rozwiązań. Obejmują one m.in. testowanie metodyki Sponge City, wytycznych dotyczących błękitno-zielonej infrastruktury, rozwiązań dla historycznych dziedzińców, mapowania zdolności infiltracyjnych, systemów wczesnego ostrzegania oraz narzędzi teledetekcyjnych wspierających planowanie urbanistyczne. Wyniki pilotaży mają służyć dalszemu upowszechnianiu i wykorzystaniu opracowanych rozwiązań w innych miastach i regionach.

Istotnym elementem projektu jest także rozwój współpracy transnarodowej oraz wymiana wiedzy i doświadczeń pomiędzy instytucjami zajmującymi się planowaniem przestrzennym, rozwojem miast, ochroną dziedzictwa, gospodarką wodną, badaniami naukowymi i zarządzaniem przestrzenią miejską. Projekt zakłada utworzenie sieci współpracy oraz opracowanie wspólnego zestawu narzędzi i materiałów umożliwiających transfer wiedzy i rozwiązań pomiędzy miastami Europy Środkowej.

Projekt łączy zatem zagadnienia architektury i urbanistyki, planowania przestrzennego, ochrony dziedzictwa architektonicznego i urbanistycznego oraz adaptacji miast do zmian klimatu. Jego rezultaty mają wspierać kształtowanie odpornych klimatycznie struktur miejskich, racjonalne gospodarowanie wodami opadowymi, ochronę wartościowych przestrzeni historycznych oraz zrównoważony rozwój miast. Podejście projektowe zakłada integrację rozwiązań środowiskowych, przestrzennych i architektoniczno-urbanistycznych, tak aby zwiększać odporność współczesnych i historycznych przestrzeni miejskich na zmieniające się warunki klimatyczne.